Σε μια εποχή διαρκούς πληροφόρησης, το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη ειδήσεων, αλλά η απουσία τους. Καθημερινά, ο δημόσιος διάλογος κατακλύζεται από περιεχόμενο που παρουσιάζεται ως ενημέρωση, χωρίς να πληροί ούτε τα στοιχειώδη κριτήρια της είδησης. Ρούχα, εμφανίσεις, προσωπικές στιγμές, σχόλια χωρίς κοινωνικό ή πολιτικό βάρος βαφτίζονται «ρεπορτάζ» και διεκδικούν χώρο δίπλα σε ζητήματα που αφορούν τη δημοκρατία, την οικονομία και τα δικαιώματα των πολιτών.
Τι είναι, όμως, είδηση;
Είδηση είναι ό,τι επηρεάζει τη συλλογική ζωή, αποκαλύπτει αλήθειες, ελέγχει την εξουσία, φωτίζει κοινωνικά προβλήματα και επιτρέπει στον πολίτη να σχηματίσει άποψη. Δεν είναι η εικόνα, αλλά η ουσία. Δεν είναι το κουτσομπολιό, αλλά η πληροφορία. Δεν είναι το «εύπεπτο», αλλά το αναγκαίο. Κι όμως, τα τελευταία χρόνια, ένα μεγάλο μέρος του μιντιακού τοπίου επιλέγει συνειδητά τον εύκολο δρόμο: τίτλοι-παγίδες, περιεχόμενο χαμηλής αξίας, αποσπασματικές πληροφορίες και σκόπιμη επιφανειακότητα. Όχι από αφέλεια, αλλά από σκοπιμότητα. Τα κλικ φέρνουν έσοδα και η αποπροσανατολισμένη κοινή γνώμη φέρνει πολιτική εξυπηρέτηση. Όταν η κοινωνία ασχολείται με το περιτύλιγμα, δεν προλαβαίνει να δει το περιεχόμενο.
Η υποβάθμιση της είδησης δεν είναι ουδέτερη πράξη· είναι βαθιά πολιτική. Όσο λιγότερο ενημερωμένος είναι ο πολίτης, τόσο λιγότερο απαιτητικός γίνεται. Όσο περισσότερο θόρυβο καταναλώνει, τόσο λιγότερο ακούει τα ουσιώδη. Και κάπως έτσι, η δημοσιογραφία από θεσμικός πυλώνας της δημοκρατίας μετατρέπεται —σε ορισμένες περιπτώσεις— σε εργαλείο αποπροσανατολισμού.
Ιδιαίτερη ευθύνη φέρουν και τα κοινωνικά δίκτυα, όπου η ταχύτητα αντικαθιστά τον έλεγχο και η άποψη παρουσιάζεται ως γεγονός. Εκεί, η είδηση χάνει κάθε ιεράρχηση και όλα μοιάζουν ισότιμα: το σημαντικό και το ασήμαντο, το αληθινό και το παραπλανητικό. Το αποτέλεσμα είναι μια κοινωνία που δυσκολεύεται να ξεχωρίσει τι αξίζει την προσοχή της.
Η ανάγκη για επαναπροσδιορισμό της είδησης δεν είναι πολυτέλεια, είναι δημοκρατική υποχρέωση. Η δημοσιογραφία οφείλει να επιστρέψει στον ρόλο της: να ενημερώνει, να ελέγχει, να ενοχλεί όταν χρειάζεται. Και οι πολίτες, από την πλευρά τους, να πάψουν να επιβραβεύουν το τίποτα με την προσοχή τους. Γιατί τελικά, τα σκουπίδια δεν γίνονται είδηση επειδή έχουν αξία — γίνονται επειδή κάποιοι τα πουλούν και κάποιοι τα καταναλώνουν. Και όσο αυτό συνεχίζεται, η ουσία θα παραμένει θαμμένη κάτω από τον θόρυβο.
Τάνια Ώττα
About The Author
