Δημοσιονομικό «οξυγόνο» για την εφαρμογή νέων μέτρων απέναντι στην ενεργειακή κρίση ζητάει η κυβέρνηση από την Ευρώπη, υπολογίζοντας ότι μπορούν να αξιοποιηθούν περίπου 700 εκατ. ευρώ από τα φορολογικά υπερέσοδα που προέκυψαν φέτος λόγω των ανατιμήσεων. Το οικονομικό επιτελείο διαβεβαιώνει ότι υπάρχουν εφεδρείες στον κρατικό προϋπολογισμό για όποια ανάγκη προκύψει το τελευταίο τρίμηνο του έτους. Ωστόσο μετά τα μέτρα της ΔΕΘ και με βάση το πλαφόν που θέτει το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο Σταθερότητας για τις δαπάνες, ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος που απομένει για το 2026 είναι ασθενής, αφήνοντας πολύ στενό εύρος ελιγμών εν μέσω της ενεργειακής κρίσης.
Συνεπώς, παράλληλα με τα υφιστάμενα μέτρα στήριξης του εισοδήματος, η Ελλάδα μεταφέρει το ζήτημα της ενεργειακής ακρίβειας στις Βρυξέλλες και προσπαθεί να βρει συμμάχους στην Ευρώπη, όπου αναγνωρίζεται μεν η ανάγκη λήψης κοινών αποφάσεων, αλλά οι προσεγγίσεις απέχουν παρασάγγας. Ενόψει του Eurogroup την ερχόμενη εβδομάδα και της Συνόδου Κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών στις 15 και 16 Οκτωβρίου, ο πρωθυπουργός σε επιστολή του προς την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ζήτησε να απελευθερωθεί σε ένα βαθμό ο κρατικός προϋπολογισμός από τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες. Στόχος είναι να χρηματοδοτηθούν νέα μέτρα ανακούφισης των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από το ενεργειακό ράλι, αλλά και να υπάρχει ένα δημοσιονομικό «μαξιλάρι» σε περίπτωση επιδείνωσης της κρίσης.
«Πέρα από τις δικές μας εθνικές δυνατότητες, αν πάμε στα κακά σενάρια –απευκταίο είναι αυτό, δεν είναι δεδομένο– τότε θα πρέπει να έχουμε περισσότερες ευελιξίες (από την Ευρώπη)», δήλωσε σε συνέντευξή του αυτή την εβδομάδα ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης.
Μετά τα μέτρα της ΔΕΘ και με βάση το πλαφόν που θέτει το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο Σταθερότητας για τις δαπάνες, ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος είναι πολύ μικρός.
Μολονότι οι δημοσιονομικές εξαιρέσεις είναι ιδιαίτερα αντιδημοφιλείς στην Ευρώπη, ο Κυριάκος Μητσοτάκης πρότεινε στην επιστολή του δύο μηχανισμούς, που ουσιαστικά ενεργοποιούν τη ρήτρα διαφυγής από τη συμφωνημένη οροφή των δαπανών. Αφενός την εξαίρεση από τους δημοσιονομικούς κανόνες μέρους των μέτρων προσωρινού χαρακτήρα που έχουν ληφθεί ήδη για την ενεργειακή κρίση, τα οποία μέχρι σήμερα ανέρχονται σε 669 εκατ. ευρώ. Αφετέρου την αξιοποίηση των υπερεσόδων του ΦΠΑ που αποδίδονται στις ανατιμήσεις της ενεργειακής κρίσης χωρίς να προσμετρηθούν στις δαπάνες. Σύμφωνα με πηγές του ΥΠΕΘΟ, τα κρατικά έσοδα από ΦΠΑ είναι κατά περίπου 700 εκατ. ευρώ υψηλότερα σε σύγκριση με τις εκτιμήσεις του προϋπολογισμού.
Αυτή θα είναι και η αφετηρία των διαπραγματεύσεων στην περίπτωση που η Ευρώπη συναινέσει σε μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία. Στη συνέχεια όμως θα ξεκινήσει και η μεγαλύτερη διαπραγμάτευση με την Κομισιόν, η οποία ενδέχεται να δεχθεί μόνο ένα μέρος της ελληνικής πρότασης. Αλλωστε, η υπεραπόδοση αυτή –που προκύπτει από τα αυξημένα έσοδα από ΦΠΑ (κατά περίπου 950 εκατ. ευρώ) και τα μειωμένα έσοδα από τον ειδικό φόρο κατανάλωσης (ΕΦΚ) των ενεργειακών προϊόντων (κατά περίπου 200 εκατ. ευρώ)– πιθανώς δεν εξηγείται εξ ολοκλήρου από την ενεργειακή κρίση. Ενδεικτικά, όπως σημείωσε αυτή την εβδομάδα ο συντονιστής του Γραφείου Προϋπολογισμού, Γιάννης Τσουκαλάς, πέρα από τον επίμονα υψηλό πληθωρισμό, στην αύξηση των φορολογικών εσόδων συνεισφέρουν τόσο η μετατόπιση της κατανάλωσης σε είδη και υπηρεσίες υψηλότερων φορολογικών συντελεστών όσο και η βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης και της αποδοτικότητας του φοροεισπρακτικού μηχανισμού.
Ενώ εξελίσσονται οι ευρωπαϊκές συζητήσεις με την ελπίδα διεύρυνσης του ορίου των δαπανών, το οικονομικό επιτελείο αξιοποιεί στο έπακρο τις περιορισμένες δημοσιονομικές δυνατότητες για το 2026. Μέχρι στιγμής έχουν ληφθεί μέτρα στήριξης του εισοδήματος ύψους περίπου 1,21 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 541 εκατ. ευρώ αφορούν τη μόνιμη αύξηση της ενίσχυσης των συνταξιούχων και τη διεύρυνση της επιστροφής ενοικίου, ενώ τα 669 εκατ. ευρώ αφορούν, όπως προαναφέρθηκε, τα προσωρινά μέτρα αντιμετώπισης του ενεργειακού κόστους, όπως η έκτακτη ενίσχυση 150 ευρώ ανά παιδί, το fuel pass και η επιδότηση των λιπασμάτων.
Ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα αύξηση της κρατικής επιδότησης του ντίζελ σε 15 λεπτά για 15 ημέρες, ένα μέτρο που αποτιμάται σε 20 εκατ.
Μετά το καλοκαίρι και την ανακοίνωση των μέτρων της ΔΕΘ, η κυβέρνηση ξεδιπλώνει συντηρητικά και σταδιακά τις παρεμβάσεις, μαρτυρώντας τη στενότητα των δημοσιονομικών περιθωρίων που υπολογίζονται πλέον σε περίπου 200 εκατ. ευρώ. Σε επίπεδο δαπανών, ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα αύξηση της κρατικής επιδότησης του ντίζελ σε 15 λεπτά για 15 ημέρες, ένα μέτρο που αποτιμάται σε 20 εκατ. ευρώ. Σημειώνεται ότι η επιπλέον επιδότηση των 5 λεπτών, καθώς και η επιδότηση των 10 λεπτών στην αμόλυβδη χρηματοδοτείται από τα διυλιστήρια. Νέες ανακοινώσεις αναμένεται να ακολουθήσουν μέχρι τα μέσα του μήνα για τα καύσιμα κίνησης και για το πετρέλαιο θέρμανσης. Πέρα από αύξηση του επιδόματος θέρμανσης με έμφαση στις περιοχές αυξημένων αναγκών, η κυβέρνηση στοχεύει σε οριζόντια επιδότηση στην αντλία, ώστε να ξεκινήσει η τιμή κάτω από το 1,75 ευρώ το λίτρο.
About The Author
