Στις μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες, όπως είναι η Γαλλία και η Ιταλία, οι αυξήσεις κινούνται με χαμηλότερο ρυθμό, την ώρα που στην Ελλάδα οι τιμές των τροφίμων συνεχίζουν να αυξάνονται με ρυθμό σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.
Η Ευρωζώνη αναπνέει ελαφρώς πιο ήρεμα μετά τα στοιχεία οτι ο πληθωρισμός υποχωρεί στο 1,7% και πλέον η συζήτηση στις Βρυξέλλες περιστρέφεται γύρω από την «επιστροφή στην κανονικότητα».
Η ακρίβεια επιμένει
Αντίθετα, στην Ελλάδα η κανονικότητα μοιάζει ολοένα να απομακρύνεται. Με γενικό πληθωρισμό κοντά στο 2,9% σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat και τις τιμές τροφίμων να αυξάνονται με ρυθμό περίπου 4,5% ετησίως, η αποκλιμάκωση ακούγεται περισσότερο ως στατιστική έρευνα παρά ως πραγματικότητα.
Η Ελλάδα μπορεί να μην έχει τον υψηλότερο πληθωρισμό στην Ευρώπη, όμως η επιμονή των αυξήσεων στα είδη πρώτης ανάγκης διαμορφώνει ένα διαφορετικό τοπίο
Η απόσταση μιας ποσοστιαίας μονάδας από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης δεν είναι απλώς μια στατιστική διαφοροποίηση, αλλά επιπλέον χρήματα που λείπουν από το πορτοφόλι των Ελλήνων στο τέλος κάθε μήνα.
Πόσα δαπανούν τα νοικοκυριά για τρόφιμα
Σε ένα νοικοκυριό που δαπανά 300 ευρώ τον μήνα για τρόφιμα, το +4,5% σημαίνει 13,5 ευρώ επιπλέον κάθε μήνα ή 162 ευρώ το χρόνο. Αντίστοιχα, ένα νοικοκυριό που δαπανά 600 ευρώ το μήνα, ο λογαριασμός θα είναι αυξημένος κατά 27 ευρώ το μήνα ή 324 ευρώ τον χρόνο.
Το ποσό μπορεί να φαίνεται μικρό, αλλά στην πράξη ισοδυναμεί με έναν λογαριασμό ρεύματος ή με μισό ενοίκιο σε πολλές περιοχές της χώρας. Η αύξηση αυτή προστίθεται σε αυξήσεις προηγούμενων ετών, σε ενοίκια που κινούνται ανοδικά και σε υπηρεσίες που παραμένουν ακριβές. Το αποτέλεσμα είναι ότι το διαθέσιμο εισόδημα συρρικνώνεται σιωπηλά.
Όταν οι τιμές των βασικών αγαθών αυξάνονται ταχύτερα από το γενικό δείκτη του πληθωρισμού, η επιβάρυνση πλήττει περισσότερο τα χαμηλότερα εισοδήματα.
Η Ελλάδα μπορεί να μην έχει τον υψηλότερο πληθωρισμό στην Ευρώπη, όμως η επιμονή των αυξήσεων στα είδη πρώτης ανάγκης διαμορφώνει ένα διαφορετικό τοπίο, την ώρα που η Ευρωζώνη βλέπει σταδιακή εξομάλυνση, ενώ στην ελληνική αγορά η ακρίβεια στα ράφια συνεχίζει να αφαιρεί αγοραστική δύναμη.
Η απόκλιση που διατηρείται
Η γενική εικόνα δείχνει ότι η Ευρώπη κινείται προς σταθεροποίηση. Οι ενεργειακές πιέσεις έχουν περιοριστεί και ο συνολικός πληθωρισμός υποχωρεί κάτω από το 2%. Στην Ελλάδα, όμως, η αποκλιμάκωση είναι πιο αργή. Το 2,9% δεν θεωρείται ακραίο νούμερο, όμως σε σύγκριση με το 1,7% της Ευρωζώνης δημιουργεί μια σαφή απόκλιση.
Η διαφορά αποκτά μεγαλύτερη σημασία όταν εξετάζει κανείς τις επιμέρους κατηγορίες. Στις μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες, όπως είναι η Γαλλία και η Ιταλία, οι αυξήσεις κινούνται με χαμηλότερο ρυθμό. Στην Ελλάδα, οι τιμές τροφίμων συνεχίζουν να αυξάνονται με ρυθμό σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Αυτό σημαίνει ότι η σύγκλιση που παρατηρείται σε ευρωπαϊκό επίπεδο δεν μεταφράζεται με την ίδια ένταση στην ελληνική αγορά.
Η κοινωνική διάσταση
Η απόκλιση όμως στην Ελλάδα έχει και κοινωνική διάσταση, καθώς τα ελληνικά νοικοκυριά δαπανούν μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματός τους σε βασικά αγαθά. Το γεγονός αυτό γίνεται ακόμα πιο έντονο αν κανείς αναλογιστεί οτι η αύξηση του 4,5% δεν ξεκινά από μηδενική βάση.
Προστίθεται σε σωρευτικές ανατιμήσεις της προηγούμενης τριετίας. Ένα καλάθι που κόστιζε 500 ευρώ πριν λίγα χρόνια, τώρα το ίδιο καλάθι μπορεί σήμερα να αγγίζει τα 600 ευρώ.
Οι αυξήσεις μισθών δεν έχουν αντισταθμίσει πλήρως την άνοδο των βασικών αγαθών
Αυτό εξηγεί γιατί το αίσθημα ακρίβειας παραμένει ισχυρό, ακόμη και όταν οι ρυθμοί αύξηση του πληθωρισμού εμφανίζονται χαμηλότεροι σε σχέση με το 2022 ή το 2023. Η σταθεροποίηση δεν αναιρεί το γεγονός ότι το επίπεδο τιμών έχει ήδη μετατοπιστεί προς τα πάνω.
Η σωρευτική επιβάρυνση αποτυπώνεται στο διαθέσιμο εισόδημα. Οι αυξήσεις μισθών δεν έχουν αντισταθμίσει πλήρως την άνοδο των βασικών αγαθών. Σε πραγματικούς όρους, η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων παραμένει υπό πίεση.
Η ψυχολογία της αγοράς
Ο πληθωρισμός είναι και ζήτημα προσδοκιών, καθώς όταν οι καταναλωτές βλέπουν σταθερές ανατιμήσεις στα ράφια, η εμπιστοσύνη περιορίζεται. Η κατανάλωση μετατοπίζεται προς φθηνότερες επιλογές, ιδιωτικές ετικέτες και βασικά προϊόντα. Οι αγορές γίνονται πιο στοχευμένες, λιγότερο αυθόρμητες.
Σε πολλές χώρες της Ευρωζώνης η συζήτηση μετατοπίζεται από την ακρίβεια στην ανάπτυξη. Η Ελλάδα, ωστόσο, παραμένει σε φάση προσαρμογής. Η διαφορά 1,5 ποσοστιαίας μονάδας στον γενικό πληθωρισμό δεν μοιάζει μεγάλη, όμως σε όρους διαθέσιμου εισοδήματος είναι ουσιαστική.
Η ελληνική αγορά χαρακτηρίζεται από μικρότερο μέγεθος, υψηλότερο κόστος μεταφορών και μεγαλύτερη εξάρτηση από εισαγωγές σε ορισμένες κατηγορίες τροφίμων
Η ελληνική αγορά χαρακτηρίζεται από μικρότερο μέγεθος, υψηλότερο κόστος μεταφορών και μεγαλύτερη εξάρτηση από εισαγωγές σε ορισμένες κατηγορίες τροφίμων, παράγοντες οι οποίοι επιβραδύνουν την αποκλιμάκωση των τιμών. Η αλληλουχία των γεγονότων μοιάζει απλή καθώς αν η αποκλιμάκωση στην Ευρωζώνη συνεχιστεί, η Ελλάδα θα ακολουθήσει.
Αν όμως οι τιμές τροφίμων διατηρηθούν σε υψηλότερους ρυθμούς, η απόκλιση θα παγιωθεί και ίσως μεγαλώσει ακόμα περισσότερο. Και όσο το καλάθι κοστίζει περισσότερο από όσο αυξάνεται το εισόδημα, το πορτοφόλι θα συνεχίσει να αδειάζει πιο γρήγορα από όσο γεμίζει.
About The Author
