Μέχρι πριν λίγα χρόνια, η φτώχεια σήμαινε έλλειψη χρημάτων. Σήμερα όμως, σιγά-σιγά εμφανίζεται μια νέα μορφή ανισότητας: η αδυναμία κατανόησης και χρήσης της ψηφιακής τεχνολογίας.
Όχι επειδή κάποιοι άνθρωποι δεν είναι ικανοί. Αλλά επειδή δεν τους έμαθε ποτέ κανείς αυτά που έπρεπε.
Τι σημαίνει «ψηφιακός αναλφαβητισμός»;
Ψηφιακά αναλφάβητος δεν είναι όποιος δεν ξέρει να φτιάξει ιστοσελίδες ή να γράψει κώδικα.
Είναι ο άνθρωπος που:
- δεν ξέρει αν ένα μήνυμα είναι απάτη,
- φοβάται να χρησιμοποιήσει το e-banking της τράπεζας,
- πατάει “ΟΚ” χωρίς να διαβάζει,
- δεν ξέρει πού πάνε τα προσωπικά του δεδομένα,
- δεν γνωρίζει τα δικαιώματα του στο διαδίκτυο,
- νιώθει χαμένος μπροστά σε μια οθόνη.
Και αυτό δεν είναι ντροπή. Είναι κοινωνικό πρόβλημα.
Γιατί ο ψηφιακός αναλφαβητισμός οδηγεί σε “φτώχεια”;
Όχι μόνο οικονομική — αλλά και κοινωνική.
Παραδείγματα από την καθημερινότητα:
- Χάνεις επιδόματα/προθεσμίες γιατί όλες οι αιτήσεις γίνονται ψηφιακά
- …ή πληρώνεις για να σου διεκπεραιώσουν εργασίες στο gov.gr
- Πληρώνεις παραπάνω γιατί δεν συγκρίνεις τιμές online
- Πέφτεις θύμα απάτης
- Δεν βρίσκεις δουλειά γιατί όλα περνάνε από διαδικτυακές πλατφόρμες
- Φοβάσαι την τεχνολογία και απομονώνεσαι
Η τεχνολογία προχωρά. Όποιος μένει πίσω, πληρώνει το τίμημα.
Όμως δεν φταίνε οι άνθρωποι – φταίει το σύστημα
Οι περισσότεροι:
- δεν έμαθαν ποτέ ψηφιακές δεξιότητες στο σχολείο ή αργότερα,
- δεν είχαν κάποιον να τους εξηγήσει με απλό τρόπο,
- ντράπηκαν να ρωτήσουν,
- πίστεψαν ότι “αυτά είναι για τους νέους”, ”αυτά είναι για τους ειδικούς”.
Η αλήθεια είναι μία: Η τεχνολογία είναι για όλους (καλή ή κακή).
Πώς προστατεύεις τον εαυτό σου (χωρίς να γίνεις ειδικός);
[1]. Μάθε να λες “δεν ξέρω”, να ρωτάς
Το πιο δυνατό εργαλείο ασφάλειας.
[2]. Μην πατάς σε ότι σου στέλνουν
SMS, email, Facebook μηνύματα → πρώτα σκέψη, μετά κλικ/ταπ.
[3]. Χρησιμοποίησε επίσημες εφαρμογές
Τράπεζες, δημόσιο, υπηρεσίες → μόνο επίσημα apps ή επίσημα sites.
[4]. Ρώτα κάποιον που εμπιστεύεσαι
Παιδί, φίλο, γνωστό. Όχι άγνωστο στο τηλέφωνο.
[5]. Κάνε μικρά βήματα
Δεν χρειάζεται να μάθεις τα πάντα. Κανείς δεν τα ξέρει ακόμα και οι ειδικοί. Αρκεί να μάθεις τα βασικά που σε προστατεύουν.
Είναι τελικά κοινωνικό θέμα;
Ναι. Και μάλιστα σοβαρό (πηγές). Η Ευρωπαϊκή Ένωση ήδη αναγνωρίζει τον ψηφιακό αναλφαβητισμό ως παράγοντα:
- κοινωνικού αποκλεισμού,
- οικονομικής ανισότητας,
- αυξημένου κινδύνου απάτης.
Ποιο είναι το συμπέρασμα…;
Ο ψηφιακός αναλφαβητισμός δεν είναι προσωπική αποτυχία. Είναι πρόκληση της εποχής. Και όπως κάθε πρόκληση:
- λύνεται με ενημέρωση,
- κατανόηση,
- κοινωνική/κρατική υποστήριξη
- και ανθρώπινη προσέγγιση.
Ελπίζω να βρήκες χρήσιμο το άρθρο! Αν ναι, κοινοποίησε το στους φίλους σου στα social.
Για το κλείσιμο σου παρουσιάζω το IsLa: “Το Νησί των Γρίφων”. Ένα δωρεάν εκπαιδευτικό παιχνίδι στα Ελληνικά που έφτιαξα για μικρές ηλικίες, που παίζει και χωρίς internet αφού το ανοίξεις, αλλά εγκαθίσταται και σαν εφαρμογή και πάντα χωρίς διαφημίσεις και tracking αλλά και δωρισμένο στο public domain. Τα παιδιά μαθαίνουν μέσα από μοτίβα και γρίφους με λέξεις, εικονίδια, ήχους και ομιλία. Θα το βρεις ατη διεύθυνση www.nextnet.gr/isla και λειτουργεί άψογα σε όλες τις συσκευές (Η/Υ, smartphone και tablet). Το συνιστώ σε όλους τους γονείς για να απασχολείται το παιδί ενώ μαθαίνει. Άνοιξε το παιχνίδι (μπορείς και να το εγκαταστήσεις).
Με εκτίμηση,
Λαζ. Γεωργούλας, Διαδικτυακός Εξερευνητής
Έγκυρες πηγές:
European Commission – Digital Skills & Inclusion:
https://digital-strategy.ec.europa.eu/el/policies/digital-skills
OECD – Digital Divide Report:
https://www.oecd.org/en/topics/digital.html
Eurostat – Digital Skills Statistics:
https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Digital_skills
About The Author
