Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Οστεοπόρωσης, που γιορτάζεται στις 20 Οκτωβρίου, μαθαίνουμε τι είναι η οστεοπόρωση και τι συμβάλλει στην υγεία των οστών.
Τι χρειάζονται τα οστά μας για να παραμένουν γερά και ποιες καθημερινές επιλογές μπορούν να τα προστατεύσουν στα χρόνια που έρχονται από την οστεοπόρωση; Συνήθως ανησυχούμε για τα οστά μας όταν αρχίζουν να πονούν ή όταν ένα κάταγμα ανατρέψει ξαφνικά την καθημερινότητά μας. Στην πραγματικότητα, όμως, ο σκελετός είναι ένας ζωντανός ιστός που ανανεώνεται αδιάκοπα.
Παλιό οστό απομακρύνεται και νέο δημιουργείται στη θέση του, μέσα από μια ισορροπία που μεταβάλλεται με την ηλικία, τις ορμόνες, τη διατροφή, την κίνηση και τη γενικότερη κατάσταση της υγείας μας. Όταν όμως η απώλεια οστού υπερβαίνει σταθερά τη δημιουργία του, η οστική μάζα μειώνεται και η εσωτερική δομή των οστών εξασθενεί. Έτσι αναπτύσσεται η οστεοπόρωση, μια πάθηση που μπορεί να παραμένει αθόρυβη για χρόνια. Συχνά γίνεται αντιληπτή μετά από ένα κάταγμα στον καρπό, στο ισχίο ή στη σπονδυλική στήλη, ακόμα και έπειτα από μια σχετικά ήπια πτώση.
Η υγεία των οστών ωστόσο δεν κρίνεται μόνο από την οστική πυκνότητα. Συνδέεται άμεσα με την κίνηση, την ισορροπία, την ανεξαρτησία και την ποιότητα της καθημερινής μας ζωής.
Ό,τι χτίζει έναν γερό σκελετό
Το οστικό μας «απόθεμα» δημιουργείται κυρίως κατά την παιδική και νεανική ηλικία. Η φροντίδα του, ωστόσο, συνεχίζεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής. Όσο μεγαλώνουμε, στόχος είναι να περιορίσουμε την απώλεια και να διατηρήσουμε τα οστά και τους μυς μας όσο γίνεται πιο δυνατά.
Το ασβέστιο αποτελεί βασικό δομικό υλικό του σκελετού. Γαλακτοκομικά, πράσινα φυλλώδη λαχανικά και τρόφιμα εμπλουτισμένα με ασβέστιο μπορούν να μας βοηθήσουν να καλύψουμε επαρκώς τις ανάγκες μας. Η βιταμίνη D επιτρέπει στον οργανισμό να απορροφήσει αποτελεσματικά το ασβέστιο, ενώ η πρωτεΐνη στηρίζει συγχρόνως τον οστικό ιστό και τη μυϊκή μάζα. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στις μεγαλύτερες ηλικίες, όταν η μυϊκή αδυναμία μπορεί να αυξήσει και την πιθανότητα μιας ενδεχόμενης πτώσης.
Η κίνηση συμπληρώνει το παζλ. Το περπάτημα, ο χορός και άλλες δραστηριότητες κατά τις οποίες το σώμα δουλεύει ενάντια στη βαρύτητα συμβάλλουν στη διατήρηση της οστικής υγείας. Η μυϊκή ενδυνάμωση προσφέρει ένα επιπλέον ερέθισμα στα οστά, ενώ η εξάσκηση της ισορροπίας και του συντονισμού βοηθά στην πρόληψη των πτώσεων. Σε κάθε περίπτωση, το είδος και η ένταση της άσκησης χρειάζεται να προσαρμόζονται στις δυνατότητες κάθε ανθρώπου, ειδικά όταν υπάρχει ήδη οστεοπόρωση ή ιστορικό κατάγματος.
Μύθοι και αλήθειες για την οστεοπόρωση
«Η οστεοπόρωση πονάει»
Στα πρώτα στάδια συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα. Πόνος στην πλάτη, απώλεια ύψους ή αλλαγή στη στάση του σώματος μπορεί να εμφανιστούν όταν έχει ήδη συμβεί σπονδυλικό κάταγμα. Γι’ αυτό η απουσία πόνου δεν μας πληροφορεί για την κατάσταση των οστών.
«Αφορά μόνο τις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση»
Η πτώση των οιστρογόνων επιταχύνει την οστική απώλεια και εξηγεί γιατί η οστεοπόρωση είναι συχνότερη στις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση. Εμφανίζεται, όμως, και στους άντρες, ιδιαίτερα με την πάροδο της ηλικίας ή εάν συνυπάρχουν συγκεκριμένοι παράγοντες κινδύνου.
«Η οστεοπενία οδηγεί αναπόφευκτα σε οστεοπόρωση»
Η οστεοπενία είναι η κατάσταση κατά την οποία η οστική πυκνότητα βρίσκεται χαμηλότερα από το φυσιολογικό εύρος, χωρίς να έχει φτάσει στα επίπεδα της οστεοπόρωσης. Δεν εξελίσσονται όμως, όλες οι περιπτώσεις οστεοπενίας σε οστεοπόρωση. Η πορεία τους εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η ηλικία, η απώλεια οστικής μάζας με το χρόνο, το ιατρικό ιστορικό, τυχόν προηγούμενα κατάγματα και ο τρόπος ζωής. Η μέτρηση της οστικής πυκνότητας είναι σημαντική, αλλά αποτελεί μόνο ένα μέρος της συνολικής αξιολόγησης του κινδύνου κατάγματος.
Οστεοπόρωση: Πρόληψη και θεραπεία
Η πρόληψη αρχίζει με την αναγνώριση του προσωπικού μας κινδύνου. Η μέτρηση οστικής πυκνότητας είναι μια σύντομη και ανώδυνη εξέταση. Ο χρόνος στον οποίο χρειάζεται να γίνει εξαρτάται από την ηλικία, το ιστορικό καταγμάτων, την εμμηνόπαυση, τις παθήσεις και τα φάρμακα που λαμβάνει κάθε άνθρωπος.
Το αποτέλεσμα αξιολογείται μαζί με όλους αυτούς τους παράγοντες. Εάν εντοπιστεί οστεοπόρωση, μπορεί να χρειαστούν και εξετάσεις για πιθανά υποκείμενα αίτια.
Η θεραπεία σχεδιάζεται με βάση το συνολικό κίνδυνο κατάγματος. Η επιλογή θεραπείας εξαρτάται από την ηλικία, το ιστορικό, τυχόν άλλα προβλήματα υγείας και τις ανάγκες του ασθενή. Καμία θεραπεία δεν λειτουργεί στον αυτόματο πιλότο. Χρειάζεται σωστή λήψη, παρακολούθηση και επανεκτίμηση στα κατάλληλα χρονικά διαστήματα. Η διατροφή, η άσκηση και η πρόληψη των πτώσεων παραμένουν μέρος της αντιμετώπισης, καθώς βοηθούν να διατηρηθεί η δύναμη και η λειτουργικότητα του σώματος.
Τα «ναι» και τα «όχι» της καθημερινής προστασίας
Ναι στον καλό φωτισμό, στα ελεύθερα περάσματα και στα σταθερά παπούτσια. Ένα ασταθές χαλί, ένα καλώδιο ή μια ολισθηρή επιφάνεια μπορεί να μετατρέψει μια συνηθισμένη κίνηση σε επικίνδυνη πτώση.
Ναι στον έλεγχο της όρασης και στην αναφορά συμπτωμάτων όπως ζάλη, αστάθεια ή συχνές πτώσεις. Αξίζει επίσης να επανεξετάζονται με το γιατρό φάρμακα που μπορεί να επηρεάζουν την ισορροπία ή την εγρήγορση.
Όχι στο κάπνισμα και στην υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, δύο συνήθειες που επιβαρύνουν την υγεία των οστών και αυξάνουν τον κίνδυνο κατάγματος.
Όχι στην απότομη διακοπή της αγωγής ή στην καθυστέρηση μιας προγραμματισμένης δόσης χωρίς να συμβουλευτούμε το γιατρό μας. Ορισμένες θεραπείες χρειάζονται συγκεκριμένο σχέδιο συνέχισης ή μετάβασης, επειδή η ανεξέλεγκτη διακοπή τους μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο σπονδυλικών καταγμάτων.
Τα γερά οστά χτίζονται από νωρίς και η φροντίδα τους εξελίσσεται μαζί μας. Η ισορροπημένη διατροφή, η συστηματική κίνηση και η έγκαιρη αξιολόγηση του κινδύνου μάς επιτρέπουν να φροντίζουμε σήμερα τη δύναμη που θα χρειαστούμε αύριο και κάθε μέρα της ζωής μας.
ΠΗΓΗ:www.vita.gr
About The Author
