Σε ένα γραφείο του μέλλοντος, η μεγαλύτερη αλλαγή ίσως γίνει αντιληπτή από όσα δεν θα υπάρχουν πλέον. Ο χώρος του λογιστή θα έχει περιοριστεί, καθώς μεγάλο μέρος των υπολογισμών θα πραγματοποιείται αυτόματα, ενώ ο υπάλληλος που αφιέρωνε ώρες στην καταχώριση δεδομένων πιθανότατα δεν θα έχει τον ίδιο ρόλο. Στην εξυπηρέτηση πελατών, συστήματα τεχνητής νοημοσύνης θα αναλαμβάνουν τα απλούστερα αιτήματα, αφήνοντας στους εργαζομένους τις πιο σύνθετες περιπτώσεις.
Αντίστοιχα, ο νέος νομικός συνεργάτης δεν θα χρειάζεται να αφιερώνει μεγάλο μέρος της ημέρας στην αναζήτηση τυποποιημένων πληροφοριών, ενώ ο μηχανικός θα σχεδιάζει με τη βοήθεια της AI και στη συνέχεια θα ελέγχει, θα διορθώνει και θα αναλαμβάνει την τελική ευθύνη. Την ίδια στιγμή, θα εμφανίζονται νέες ειδικότητες, όπως εκείνη του ειδικού στην ενσωμάτωση ανθρώπου και μηχανής. Πρόκειται για ένα μοντέλο που ενδέχεται να αποτελέσει την πραγματικότητα της επόμενης ημέρας στην αγορά εργασίας.
Το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο πόσα επαγγέλματα απειλούνται από την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά κυρίως ποια καθήκοντα αλλάζουν στο εσωτερικό κάθε επαγγέλματος. Η AI δεν έρχεται απαραίτητα να εξαφανίσει ολόκληρες ειδικότητες, αλλά αρχικά να αναλάβει επαναλαμβανόμενες και προβλέψιμες εργασίες που μπορούν να αυτοματοποιηθούν.
Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η μελέτη του MIT με την ονομασία «Iceberg Index», η οποία εξετάζει ποιες επιμέρους εργασίες και δεξιότητες μπορούν να περάσουν σε συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η AI επηρεάζει περισσότερο συγκεκριμένα κομμάτια ενός επαγγέλματος παρά το επάγγελμα στο σύνολό του. Έτσι, η αγορά εργασίας του μέλλοντος ενδέχεται να περιλαμβάνει λιγότερες εργασίες ρουτίνας και περισσότερους ρόλους συνεργασίας ανθρώπων και μηχανών.
Σε αυτή την κατηγορία βρίσκεται και η «κορυφή του παγόβουνου». Λογιστές, φοροτεχνικοί, εργαζόμενοι στη μισθοδοσία, καταχωρητές δεδομένων και διοικητικοί υπάλληλοι είναι μεταξύ των επαγγελματιών που αναμένεται να δουν σημαντικές αλλαγές στην καθημερινή τους εργασία. Το ίδιο ισχύει για νομικούς συνεργάτες που ασχολούνται με τυποποιημένες διαδικασίες, εργαζομένους σε τηλεφωνικά κέντρα και προσωπικό πρώτου επιπέδου τεχνικής υποστήριξης. Στον τραπεζικό κλάδο, επίσης, οι εργασίες ρουτίνας μπορούν να περιοριστούν σημαντικά, ενώ παράλληλα θα αυξηθεί η ανάγκη για ανθρώπους που θα μπορούν να χειρίζονται σύνθετες υποθέσεις, δεδομένα και κρίσιμες αποφάσεις.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι επαγγελματίες όπως οι δικηγόροι, οι γιατροί, οι μηχανικοί και οι οικονομικοί σύμβουλοι θα αντικατασταθούν. Αντίθετα, ο ρόλος τους αναμένεται να μετασχηματιστεί. Ο μηχανικός θα αξιοποιεί περισσότερο την AI στον σχεδιασμό και στην επίβλεψη, ενώ ο δικηγόρος θα μπορεί να αναθέτει στην τεχνολογία μεγαλύτερο μέρος των τυποποιημένων εργασιών, διατηρώντας ο ίδιος την ευθύνη για την κρίση, τη στρατηγική και την παρουσία στο δικαστήριο.
Παρόμοια θα είναι η εξέλιξη και στον χώρο της υγείας και των οικονομικών υπηρεσιών. Ο γιατρός θα μπορεί να χρησιμοποιεί εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για την ανάλυση πληροφοριών και την υποστήριξη του έργου του, χωρίς όμως να χάνει τον κεντρικό ρόλο στην κλινική απόφαση και στη σχέση με τον ασθενή. Αντίστοιχα, ο οικονομικός σύμβουλος θα διαθέτει περισσότερα δεδομένα και ισχυρότερα εργαλεία ανάλυσης, αλλά θα εξακολουθεί να καλείται να αξιολογεί τις πληροφορίες και να τις μετατρέπει σε ουσιαστικές αποφάσεις.
Την ίδια στιγμή, η εξάπλωση της AI αναμένεται να δημιουργήσει επαγγέλματα που μέχρι πρόσφατα είτε δεν υπήρχαν είτε βρίσκονταν σε πολύ πρώιμο στάδιο. Σε αυτά περιλαμβάνονται υπεύθυνοι ηθικής και συμμόρφωσης για συστήματα AI, μηχανικοί εντολών, σχεδιαστές αλληλεπίδρασης ανθρώπου και τεχνητής νοημοσύνης, ειδικοί ενσωμάτωσης AI και επαγγελματίες που θα μπορούν να εξηγούν τον τρόπο με τον οποίο ένας αλγόριθμος οδηγήθηκε σε μια συγκεκριμένη απόφαση.
Υπάρχουν, παράλληλα, επαγγέλματα που εμφανίζουν μεγαλύτερη αντοχή στην αυτοματοποίηση, όπως εκείνα στις κατασκευές, στη γεωργία, στη φροντίδα ηλικιωμένων, στην εστίαση και στην καθαριότητα. Η φυσική παρουσία, η πρακτική εμπειρία, η ανθρώπινη επαφή και η δυνατότητα αντίδρασης σε απρόβλεπτες καταστάσεις δυσκολεύουν την πλήρη αντικατάστασή τους από την τεχνολογία. Αυτό, πάντως, δεν σημαίνει ότι θα μείνουν ανεπηρέαστα, καθώς η AI μπορεί να αλλάξει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η εργασία τους.
Μέσα σε αυτό το νέο περιβάλλον, η εκπαίδευση και ιδιαίτερα η επαγγελματική κατάρτιση δεν μπορούν πλέον να αντιμετωπίζονται ως μια διαδικασία που ολοκληρώνεται με την απόκτηση ενός πιστοποιητικού. Αντίθετα, θα πρέπει να αποκτήσουν διαρκή χαρακτήρα. Όπως παρατηρεί ο γενικός διευθυντής του υπουργείου Εργασίας, οι εργαζόμενοι θα χρειάζεται όχι μόνο να γνωρίζουν πώς να χρησιμοποιούν την AI, αλλά και να είναι σε θέση να ελέγχουν τις απαντήσεις της, να εντοπίζουν πιθανά λάθη και να συνδυάζουν τις τεχνικές δεξιότητες με κριτική σκέψη, δημιουργικότητα, επικοινωνία και προσαρμοστικότητα.
Οι αλλαγές, όμως, δεν αφορούν μόνο τους εργαζομένους. Και οι εργοδότες θα χρειαστεί να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα. Η επιχείρηση του μέλλοντος δεν θα μπορεί απλώς να ενσωματώσει ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης στο υπάρχον οργανόγραμμα και να συνεχίσει να λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο. Σύμφωνα με τον κ. Αγραπιδά, θα απαιτηθεί επανασχεδιασμός των διαδικασιών, των ομάδων και των ίδιων των θέσεων εργασίας, αλλά και διαφορετική προσέγγιση στις προσλήψεις. Παράλληλα, η διοίκηση αναμένεται να γίνει περισσότερο συνεργατική και λιγότερο αυστηρά ιεραρχική, σε ένα εργασιακό περιβάλλον όπου η γνώση και οι πραγματικές δεξιότητες θα αποκτούν μεγαλύτερη σημασία από τον επαγγελματικό τίτλο.
About The Author
