Κληρονομικό δίκαιο: Τι αλλάζει από τον Σεπτέμβριο σε διαθήκες, κληρονομιές και δικαιώματα συντρόφων
Σημαντικές αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο τίθενται σε ισχύ από τον Σεπτέμβριο του 2026, επηρεάζοντας τον τρόπο σύνταξης των διαθηκών, την κατανομή της περιουσίας μεταξύ των κληρονόμων, τα δικαιώματα συζύγων και συντρόφων, αλλά και την ευθύνη απέναντι στα χρέη που συνοδεύουν μία κληρονομιά.
Το νέο πλαίσιο φέρνει ουσιαστικές παρεμβάσεις σε κανόνες που αφορούν χιλιάδες οικογένειες, με ιδιαίτερη βαρύτητα να δίνεται στην προστασία των κληρονόμων από υπέρογκα χρέη, στην ενίσχυση της θέσης του επιζώντος συζύγου και στην αναγνώριση δικαιωμάτων σε συντρόφους. Παράλληλα, αλλάζει η διαδικασία για δημόσιες και μυστικές διαθήκες, ενώ προβλέπονται αυστηρότεροι έλεγχοι στις ιδιόγραφες.
Οι αλλαγές συνδέονται με το νέο πλαίσιο για τις κοινωφελείς περιουσίες, τα ιδρύματα, τις σχολάζουσες κληρονομίες και τις δωρεές προς το Δημόσιο και δημιουργούν νέα δεδομένα για όσους σχεδιάζουν τη διαχείριση και τη μεταβίβαση της περιουσίας τους.
Τι αλλάζει στις διαθήκες
Μία από τις βασικές παρεμβάσεις αφορά τη διαδικασία σύνταξης διαθήκης. Η δημόσια διαθήκη απλοποιείται, ενώ για τη μυστική διαθήκη θα απαιτείται πλέον η παρουσία δύο μαρτύρων.
Παράλληλα, προβλέπεται ειδική διαδικασία για άτομα με σοβαρή αναπηρία λόγου, προκειμένου να μπορούν να εκφράσουν έγκυρα την τελευταία βούλησή τους.
Οι ιδιόγραφες διαθήκες εξακολουθούν να ισχύουν, αλλά θα υπόκεινται σε αυστηρότερους ελέγχους. Αλλαγή προβλέπεται και ως προς την ηλικία, καθώς δικαίωμα σύνταξης διαθήκης αποκτούν και άτομα από την ηλικία των 16 ετών.
Ταυτόχρονα, θεσπίζονται περιορισμοί για την αποφυγή καταχρηστικών πρακτικών. Ειδικότερα, απαγορεύονται διαθήκες υπέρ μελών του προσωπικού νοσοκομείων, οίκων ευγηρίας και άλλων ιδρυμάτων περίθαλψης στα οποία νοσηλεύεται ή φιλοξενείται ο διαθέτης.
Μεγαλύτερο μερίδιο για τον σύζυγο
Σημαντικές διαφοροποιήσεις έρχονται και στην εξ αδιαθέτου διαδοχή, δηλαδή στις περιπτώσεις στις οποίες κάποιος πεθαίνει χωρίς να έχει αφήσει διαθήκη.
Όταν υπάρχει ένα παιδί, ο επιζών σύζυγος θα λαμβάνει πλέον το 1/3 της κληρονομιάς, ενώ όταν υπάρχουν περισσότερα παιδιά το ποσοστό του θα παραμένει στο 1/4.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η αλλαγή όταν δεν υπάρχουν παιδιά. Σε αυτή την περίπτωση, ο σύζυγος θα μπορεί να κληρονομεί ολόκληρη την περιουσία, προηγούμενος των γονέων και των υπόλοιπων συγγενών.
Αντίστοιχα δικαιώματα προβλέπονται για τα σύμφωνα συμβίωσης, ενώ το νέο πλαίσιο αναγνωρίζει, υπό προϋποθέσεις, κληρονομικά δικαιώματα ακόμη και σε σύντροφο χωρίς γάμο. Ειδικότερα, προβλέπεται αναγνώριση δικαιωμάτων όταν η σχέση ελεύθερης συμβίωσης έχει διαρκέσει περισσότερο από τρία χρόνια.
Αλλάζει η νόμιμη μοίρα
Νέα δεδομένα δημιουργούνται και για τη νόμιμη μοίρα των κληρονόμων.
Με το νέο πλαίσιο, οι δικαιούχοι δεν θα αποκτούν υποχρεωτικά συγκυριότητα στα ακίνητα που περιλαμβάνονται στην κληρονομιά. Αντίθετα, θα μπορούν να διεκδικούν το μερίδιο που τους αναλογεί σε χρήμα.
Με αυτόν τον τρόπο, η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται ουσιαστικά σε χρηματική απαίτηση, περιορίζοντας περιπτώσεις αναγκαστικής συγκυριότητας σε ακίνητα μεταξύ περισσότερων κληρονόμων.
Τι αλλάζει με τα χρέη της κληρονομιάς
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη για την προστασία των κληρονόμων όταν μαζί με την περιουσία υπάρχουν και μεγάλες οφειλές.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι ο κληρονόμος δεν θα ευθύνεται με την προσωπική του περιουσία για τα χρέη της κληρονομιάς, εκτός εάν δηλώσει ότι επιθυμεί να διαχειρίζεται ελεύθερα την κληρονομιαία περιουσία.
Πρόκειται για μία αλλαγή που ενισχύει την προστασία απέναντι στον κίνδυνο ένας κληρονόμος να βρεθεί αντιμέτωπος με χρέη μεγαλύτερα από την αξία της περιουσίας που κληρονόμησε.
Νέος τρόπος εκκαθάρισης των κληρονομιών
Αλλαγές προβλέπονται και στη διαδικασία εκκαθάρισης. Εκκαθαριστής της κληρονομιάς θα ορίζεται δικηγόρος, ο οποίος θα επιλέγεται από ειδικό κατάλογο του δικαστηρίου.
Παράλληλα, αναδιαμορφώνεται ο κύκλος των συγγενών που μπορούν να κληρονομήσουν. Οι προπαππούδες και οι προγιαγιάδες παύουν να περιλαμβάνονται στις τάξεις κληρονομίας, ενώ ενισχύεται η θέση των συντρόφων στο νέο σύστημα.
Επιπλέον, επεκτείνεται η προστασία της οικογενειακής στέγης. Σε περίπτωση θανάτου του μισθωτή, η σχετική προστασία θα καλύπτει πλέον και τον σύντροφο με τον οποίο είχε συνάψει σύμφωνο συμβίωσης.
About The Author
